Rosnąca dostępność produktów zawierających w swoim składzie kannabinoidy i to zarówno tych, które dostępne są na receptę, jak i tzw. suplementów diety, zawierających w swym składzie olejki CBD,  niesie ze sobą niestety wiele zagrożeń, w tym zwiększającą się każdego roku liczbę powikłań terapeutycznych.

Najczęściej wynikają one ze stosowania kannabinoidów z nieprawidłowych wskazań, ale także za przyczyną łączenia ich z innymi jednoczasowo stosowanymi przez pacjenta lekami. Liczba podmiotów, które oferują leczenie kannabinoidami w bardzo szerokim wachlarzu wskazań, często nieznajdującym potwierdzenia w aktualnej wiedzy medycznej opartej na faktach (EBM), wciąż rośnie jak przysłowiowe grzyby po deszczu . U pacjentów, u których występują powikłania, najczęściej mamy do czynienia z nieprawidłowo dobraną farmakoterapią.

Tabela 1. Przyczyny nieprawidłowej farmakoterapii kannabinoidami

Błędne wskazania do stosowania Lekceważenie przeciwwskazań i ograniczeń do stosowania Przypadkowy wybór produktu Nieprawidłowe dawkowanie Interakcje z jednoczasowo stosowanymi lekami

Tabela 2. Najistotniejsze działania niepożądane, które mogą wystąpić podczas stosowania kannabinoidów

Zaburzenia poznawcze Zapominanie czynności wyuczonych Senność Splątanie Obniżenie ciśnienia krwi Zaburzenia mowy Drętwienie Drżenia mięśniowe Ataksja Zaburzenia dysocjacyjne Psychoza Zaburzenia ze strony układu oddechowego Zespół wymiotów wywołanych kannabinoidami

Tabela 3. Najważniejsze  przeciwwskazania do stosowania kannabinoidów

Populacja pediatryczna Ciąża Wiek senioralny – przeciwwskazanie względne, jednak znaczny wzrost ryzyka wystąpienia działań niepożądanych Zespół stresu pourazowego Pacjenci z lękiem   Bezsenność, szczególnie w przypadku współistniejącego uzależniania od leków nasennych Zaburzenia psychotyczne Choroba afektywna dwubiegunowa Choroby układu sercowo-naczyniowego nieoptymalnie kontrolowane Choroby układu oddechowego nieefektywnie kontrolowane – dotyczy głównie wprowadzania kannabinoidów z użyciem waporyzacji Współwystępujące uzależnienia

Tabela 4. Farmakokinetyczne cechy kannabinoidów a występowanie niekorzystnych interakcji z innymi lekami

DZIAŁANIE FARMAKOKINETYCZNE	LEKI, KTÓRYCH NIE NALEŻY KOJARZYĆ Z KANNABINOIDAMI
Metabolizm przez CYP3A4	Amiodaron Klarytromycyna Diltiazem Flukonazol Ginkgo biloba Haloperidol Metadon Metronidazol Atorwastatyna Amitryptylina
Hamowanie aktywności CYP2C19	Citalopram Klopidogrel Diazepam Indometacyna Lanzoprazol Metadon Moklobemid Propranolol Topiramat Warfaryna
Nasilanie klirensu leków metabolizowanych przez CYP1A2	Amiodaron Ciprofloksacyna Klarytromycyna Klopidogrel Duloksetyna Escitalopram Flekainid Haloperidol Metadon Mirtazapina Naproksen Olanzapina Omeprazol Ondansetron Palonosetron Propafenon Propranol Tamoksifen Amitryptylina Warfaryna

 Tabela 5. Farmakodynamiczne skutki interakcji kannabinoidów z lekami sympatykomimetycznymi, lekami działającymi depresyjnie na OUN oraz z lekami antycholonergicznymi

LEKI Leki sympatykomimetyczne	SKUTKI Tachykardia, wzrost ciśnienia krwi
Leki wpływające depresyjnie na OUN	Senność, znaczny wzrost ryzyka upośledzenia sprawności psychofizycznej, ataksja
Leki antycholinergiczne	Tachykardia, dezorientacja, jakościowe zaburzenia zachowania (szczególnie u pacjentów w populacji senioralnej)

W praktyce należy dążyć do stosowania kannabinoidów wyłącznie we wskazaniach o satysfakcjonującym stosunku spodziewanych korzyści do ryzyka, eliminować ich stosowanie w populacjach o wysokim ryzyku wystąpienia powikłań oraz należy bezwzględnie unikać kojarzenia kannabinoidów z lekami, które mogą generować wystąpienie powikłań polekowych w mechanizmie farmakokinetycznym.   

Dr hab. Jarosław Woroń; prof. dr hab. Ryszard Korbut

Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii Wydziału Lekarskiego UJ CM Kraków oraz Uniwersytecki Ośrodek Monitorowania i Badania Niepożądanych Działań Leków, Szpital Uniwersytecki w Krakowie